روز معلم – صادق سرمد

روز معلم
گر بر تو فاش قدر معلم نیست‏
پوشیده بر من متعلم نیست‏
قدر معلم از متعلم پرس‏
کاینسان چو من به حق متکلم نیست‏
بشنو ز من که قائمۀ عالم‏
بی‏علم و بی‏معلم قائم نیست‏
عرش خدای، کرسی تعلیم است‏
یعنی کسی به رتبۀ عالم نیست‏
زان شد نبی نبی که معلم شد
هرگز نبی نشد که معلم نیست
روز معلم اعظم ایام است‏ کان
خود به روزگار اعاظم نیست‏
روز معلم اول ایجاد است‏
این نکته گرچه بر تو ملایم نیست‏
مشنو ملامت و به ملأ بشنو
گر خوفت از ملامت لائم نیست‏
احیای نفس واحد اگر حق خواند
احیای جمع، معجب و موهم نیست‏
احیای نفس آیت تعلیم است‏
وین ترجمه مقال مترجم نیست‏
یک فرد اگر ز جمع کنی تعلیم‏
تعلیم جمع، غیر لوازم نیست‏
انسان به طبع ز انسان آموزد
کانسان به سان خیل بهائم نیست
هان تا کدام علم به کار آید
کاوهام جزو علم و معالم نیست‏
علمی که عقل جمع بفرساید
جهل است و جهل جز که مزاحم نیست‏
«علم زمان» ضمان کندت کانسان
‏ جز زادۀ زمان و عوالم نیست‏
علم زمان غنیمت ایام است‏
مغلوب! کو به جمع غنائم نیست‏
تعلیم اگر نباشد در عالم‏
عالم به جز محیط مظالم نیست‏
آنجا که علم بنود ظالم هست‏
آنجا که علم باشد ظالم نیست‏
وانجا که جهل هست و ستم هست
وهم هست‏ جز جاهل و ستمگر، حاکم نیست
‏ چون علم مجتمع بکمال آمد
کس اهل ظلم و کس متظلم نیست‏
دیگر جدال زنگی و رومی نه‏
دیگر نزاع مفلس و منعم نیست
هان تا به علم خود نشود مغرور
آنکو ز خوان دین متنعم نیست‏
دین چیست؟ره بجانب حق بردن
‏ حق نیز باطل متوهّم نیست‏
حق چیست؟آنچه مصلحت خلق است‏
باطل چه؟آنچه نفعش دائم نیست‏
حق متکی به قوۀ ایمان است‏
آنجا که هیچ قوه مقاوم نیست
هرجا پلیس باطن ایمان هست‏
آنجا پلیس ظاهر لازم نیست‏
بی‏دین اگر به علم شود دریا
منجی کشتی متلاطم نیست
‏ آنکو بجای حق پرستد بت‏
او رهبر بشر مکارم نیست‏
الهام‏بخش حضرت یزدان است‏
ملهم به وحی شیطان ملهم نیست‏
آموزگار بد که بد آموزد
او در نظام جامعه ناظم نیست‏
آنکو قدم به مفسده بردارد
او بر صلاح مردم مقدم نیست
یک نکته لازم است که انکارش‏
جز با فساد و فتنه ملازم نیست‏
از فقر کفر زاید و کافر را
اندیشه جز شرور و ذمائم نیست‏
آموزگار گرسنه البته‏
خائن اگر نباشد خادم نیست‏
گرچه غنا وسیلۀ طغیان است‏
طغیان به مال مذهب مسلم نیست‏
لیکن نیاز اصل تألم هاست‏
و آسوده خاطر متألم نیست‏
فقر آفت سلامت و معروف است
عقلش سلیم نیست که سالم نیست
با اینهمه حیات معلم را
نیروی زندگی بد را هم نیست‏
عیش معلم است نعیم علم‏
ور قسمتش معیشت ناعم نیست
‏ آنکو بهای علم درم خواهد
سوداش جز به سود بهائم نیست‏
دانش حریم محرم روحانی است‏
بیرون از این حرم ز محارم نیست
سرمد که این قصیده سرود امروز
جز با سرودن حق مترنم نیست‏
جشنی چنین ستودن بر حق است‏
کاین جشن بر سبیل مراسم نیست
:: ADVERTISEMENTS ::
Share:

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.